Opieka paliatywna kojarzy się przede wszystkim z opieką nad pacjentami śmiertelnie chorymi, tymczasem nie jest to do końca prawdą. Zgłoszenie chorego do hospicjum bowiem nie musi kończyć się śmiercią pacjenta. Są oni często wypisywani z powodu ustąpienia objawów, kwalifikujących do dalszej tego typu opieki i ogólną poprawą stanu zdrowia. W naszym wpisie wyjaśniamy, jak przebiega opieka paliatywna, czym jest i jakie zagadnienia etyczne się z nią wiążą.

Na czym polega istota opieki paliatywnej?

Opieka paliatywna będzie zatem miała na celu poprawę jakości życia chorych i ich rodzin. Obejmuje pacjentów, borykających się z chorobami zagrażającymi ich życiu i postępującymi w miarę upływu czasu. To forma opieki kompleksowej, która ma nie tylko pomóc znieść fizyczne cierpienie; przede wszystkim ból, lecz także inne problemy somatyczne, psychologiczne i duchowe. Na oddziałach opieki paliatywnej znajdują się więc osoby umierające, ale nie tylko. Olbrzymią część pacjentów stanowią osoby, wymagające stałego i specjalistycznego leczenia długotrwałych skutków choroby, na przykład:

  • bólu,
  • obrzęków limfatycznych,
  • ogólnego wyniszczenia organizmu.

Można ją włączyć na każdym etapie choroby, równolegle z innymi formami leczenia.
Warto także zdać sobie sprawę, że, wbrew utartym stereotypom, hospicja to nie to samo co domy opieki długoterminowej. Ich zdaniem jest bowiem profesjonalne leczenie bólu i innych objawów nieuleczalnej postępującej choroby oraz dążenie do poprawy jakości oraz komfortu życia pacjenta, lub wręcz poprawy jego stanu zdrowia. Łagodzenie cierpienia i jego zapobieganie dotyczy czterech sfer życia pacjentów: fizycznej, psychicznej, socjalnej oraz społecznej, duchowej. W hospicjach zatem leczy się między innymi ból, duszność, uporczywy kaszel, jednocześnie starając się zapobiegać depresji czy narastającemu lękowi. Specjaliści pomagają również pacjentom uporać się z problemami sensu życia, cierpienia i umierania. Opieka paliatywna to także opieka nad rodziną pacjenta, która często trwa po jego śmierci w formie opieki psychologicznej nad osobami osieroconymi.

Jakie są formy opieki nad pacjentami paliatywnymi?

W Polsce wyróżnia się następujące formy opieki paliatywnej: oddziały, opieki paliatywnej, hospicja stacjonarne, hospicja domowe dla dorosłych lub dla dzieci, ośrodki opieki dziennej, poradnie medycyny paliatywnej. Podstawową formą pozostaje opieka paliatywna w mieszkaniu chorego, czyli hospicjum domowe. W ramach tego typu opieki pielęgniarka odwiedza pacjenta co najmniej dwa razy w tygodniu. Wizyty lekarskie odbywają się natomiast co najmniej dwa razy w miesiącu, wizyty psychologa lub fizjoterapeuty według indywidualnych potrzeb. Jeśli nie jest możliwa opieka w warunkach domowych, pacjent kierowany jest na oddział opieki lub do hospicjum stacjonarnego, gdzie przebywa całodobowo pod opieką pielęgniarską, lekarską i psychologiczną. Do okresowych konsultacji lekarza najlepsza jest poradnia medycyny paliatywnej.

Jakie stany nagłe mogą się zdarzyć podczas opieki nad chorym?

Podczas opieki paliatywnej mogą pojawić się u chorego stany naglące, czyli sytuacje bezpośredniego zagrożenia życia lub prowadzące do ciężkiego uszkodzenia ciała. Należą do nich hiperkalcemia, objawiająca się między innymi wzmożonym pragnieniem i osłabienie siły mięśniowej, zespół żyły głównej górnej, któremu towarzyszy obrzęk twarzy, szyi i kończyn górnych, a także zespół wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego, manifestujący się silnym bólem głowy. Często też u pacjentów przewlekle chorych dochodzi do występowania zespołu ucisku rdzenia kręgowego, o którym świadczą ból w okolicy kręgosłupa, nasilający się podczas wysiłku oraz w pozycji leżącej, osłabienie mięśni kończyn, zaburzenia oddawania moczu. We wszystkich stanach naglących należy jak najszybciej skontaktować się ze specjalistą.

Zagadnienia etyczne, towarzyszące zajmowaniu się pacjentem terminalnie chorym

Opieka paliatywna nie sprowadza się jednak jedynie do czysto fizycznej opieki nad chorym, lecz wiąże się z szeregiem zagadnień etycznych. Opiekujący się pacjentem powinni pomóc mu przejść przez proces akceptacji nieuchronności cierpienia oraz śmierci przy jednoczesnym uśmierzaniu bólu. Kolejne problemy etyczne, towarzyszące opiece paliatywnej, łączą się z pojęciem terapii uporczywej i daremnej, czyli takiej, która z małym prawdopodobieństwem przyniesie poprawę stanu zdrowia, wyleczenie czy złagodzenie bólu, oraz zaniechaniem jej kontynuowania. Nie wolno zapominać także o podmiotowości chorego; w tym o poszanowaniu jego autonomii, utrzymaniu jego wolności i odpowiedzialności za swoje zdrowie i życie czy uszanowaniu prawa do wyboru przez niego miejscu umierania. Opieka paliatywna jest skrajnie przeciwna eutanazji.

Caritas Diecezja Warszawsko-Praskaul. Kawęczyńska 49, 03-775 Warszawa  

NIP 113 10 79 818 
REGON: 040013098  
KRS: 0000223182

tel.: +48 (22) 619 44 76
fax: +48 (22) 818 51 67

e-mail: warszawa-praga@caritas.pl

 

 

PEKAO S.A. Oddz. w Warszawie
nr konta: 57 1240 6074 1111 0000 4991 2023
 
 

PEKAO S.A. Oddz. w Warszawie
nr konta: 93 1240 6074 1111 0000 4992 4664
 
 

PEKAO S.A. Oddz. w Warszawie
nr konta: 28 1240 6074 1111 0000 4992 2439
Tytuł wpłaty:  „Program Skrzydła”